طاق کوچک

درباره طاق کوچک

طاق کوچک طاق کوچک طاق بستان یکی از آثار برجسته‌ی مجموعه‌ی تاریخی طاق بستان در استان کرمانشاه است. این طاق در کنار طاق بزرگ و دیگر نقش‌برجسته‌های این مجموعه قرار دارد و یکی از نخستین طاق‌های ساخته‌شده در دوره ساسانی محسوب می‌شود.
طاق کوچک نمونه‌ای عالی از معماری طاق‌دار ساسانی است که بعدها در معماری ایرانی و اسلامی تأثیر گذاشت. سنگ نگاره داخل طاق کوچک، تاجگذاری شاهپور دوم و شاهپور سوم ساسانی را روایت می کند. شاهپور دوم، پادشاهی مقتدر بود و در دوران پادشاهی او شاهنشاهی ساسانی یک دوره پر رونق و شکوه را تجربه کرد. او از سال 309 میلادی تا 379 میلادی پادشاه ایران بود. پس از مرگ او، ابتدا اردشیر دوم به مدت 4 سال و سپس شاهپور سوم به مدت 5 سال شاهنشاه ایران شدند. توافق با روم بر سر ارمنستان از بزرگترین اقدامات شاهپور سوم بود. در حجاری های داخل طاق کوچک، دو پادشاه ساسانی ایستاده‌اند و هر دوی آنها دست بر روی شمشیر خود گذاشته اند.
کتیبه‌ای به خط پهلوی در بالای سر هر شاه قرار دارد که نام و القاب آن‌ها را معرفی می‌کند و سند تاییدی بر هویت این پیکره هاست.
لباس و تاج پادشاهان ساسانی با جزئیات دقیق حجاری شده است. از ویژگی های مهم طاق کوچک می توان به حضور دو شاهنشاه در یک تصویر اشاره کرد و نیز تاثیر مهمی که معماری طاقی این اثر ساسانی بر معماری اسلامی – ایرانی در دوره تاریخی بعدی گذاشت.

متن کتیبه های پهلوی به این شرح است:

متن نوشته مربوط به شاپور دوم اینچنین ترجمه شده است:

این پیکری است از بغ مزداپرست. خدایگان شاپور،
شاهنشاه ایران و انیران که چهر از ایزدان دارد.
فرزند بغ مزداپرست، خدایگان هرمز،
شاهنشاه ایران و انیران که چهر از ایزدان دارد،
نوهٔ خدایگان نرسه شاه شاهان.

همچنین متن نوشته مربوط به شاپور سوم به این شکل برگردانده شده است:

این پیکری است از بغ مزداپرست، خدایگان شاپور،
شاهنشاه ایران و انیران که چهر (نژاد) از ایزدان دارد،
فرزند بغ مزداپرست خدایگان شاپور،
شاهنشاه ایران و انیران که چهر از ایزدان دارد،
نوهٔ خدایگان هرمز شاهنشاه