جشنواره هوره
درباره جشنواره هوره
هوره از نوع اصیلترین، باستانیترین و خالصترین آوازهای انسانی در قوم کرد است که از حنجرهی دورترین نیاکان برخاسته و تا به امروز، سینه به سینه به نوادگان مردم کرد رسیده است؛ استان کرمانشاه نیز یکی چهار اقلیمی است که زیستگاه قوم کرد بوده و این آواز قدیمی را حفظ نموده.
لفظ «هوره» از یک سو با واژگانی چون «اهورا» و از سویی با فعلی چون «هوار کشیدن» اشتقاق دارد و در مورد نسبت آن به «اهورا» شاید کاربرد دینی این نوع آواز در ایران باستان بوده باشد.
هوره از لحاظ اجرای آوازی و با در نظر گرفتن معیارهای مختلف، به گروهها و زیرگروههای متنوع و متفاوتی تقسیم میشود، که در زبان کردی و در فرهنگ بومی استان کرمانشاه، از این گروهبندیها تحت عنوان سبک یاد میکنند.
ناگفته نماند که سبک در هوره، مانند هر هنر دیگری از پیچیدگیها و ویژگیهای فنی و تخصصی زیادی برخوردار است و چنین تقسیم بندیهایی تنها توجیهگر و روشن کننده نام سبکها هستند، یا به عبارتی دیگر، این گروهبندیها وجه تسمیهی این سبکها را نشان میدهند.
با این حال، سه گروه یا سبک اصلی که از مهمترین سبکهای هوره در استان کرمانشاه هستند عبارتند از: سبک مکان محور، سبک طایفه محور و سبک فرد محور.
در سبک مکان محور چنان که از نام آن پیداست، فراز و فرود لحنی، ظرایف و جزئیات آوازی و دیگر اختصاصات سبکی تابعی از اقلیم، فرهنگ و جغرافیای آن منطقه یا شهرستانی است که خاستگاه فرد هوره چر (هوره خوان) بوده است؛ از جمله ئهئوانیچر، خانهقینیچر، قهسریچر، کهمهرهیچر، گیهلانیچر، شاهوچر، ههرسینچر و… که به ترتیب به معنای سبکهای ایوانغربی، خانقینی، قصرشیرینی، کمرهای (روستایی در اسلام آباد غرب)، گیلان غربی، شاهویی، هرسینی و… هستند.
سبک طایفه محور به سبکهایی گفته میشود که نام خود را از یک طایفه، عشیره و یا ایل گرفته باشند. مانند کهلریچر، سنجاویچر، قهلخانیچر، گورانیچر، شئرگهچر، ئهولمامهئچر، کاکاوهنچر و… که به ترتیب به معنای طوایف کلهر، سنجابی، قلخانی، گوران (با دلالت ایلی)، شیرزادی، عبدالمحمدی، کاکاوند و… هستند.
سبک فرد محور معروفترین و در عین حال به معنای فنی کلمه جدیترین و واقعیترین مصداق سبک است؛ این تقسیم بندی از سبک به دلیل وجود هوره چرهای بزرگی پدید آمده است که هر یک اسطوره این هنر بودهاند؛ این بزرگان و پیشکسوتان هنر هوره، هر یک از لحن، طرز، شیوه و ویژگیهای آوازی منحصر به خود برخوردار بودهاند؛ هر کدام از شاعران طراز اول در ادبیات مردمی و ادبیات کردی بوده، شعرهای هوره خود را خود میسرودهاند و گاهی حتی خلق الساعه و در حین خواندن هوره شعر میگفتهاند.
هر یک از این اساتید در زمانه خود و حتی بعد از خود، سبکی را در میان مردم و از راه حنجره شاگردانشان به یادگار گذاشتهاند. از مهمترین سبکهای فرد محور میتوان این نمونهها را برشمرد: سبکهای ئهلینهزرچر، ئهولهزیزچر، سهئقولیچر، برهئمچر، رهوزانچر، فهرخانچر، نهسرینچر و… که به ترتیب اساتید صاحبسبک هستند با نام علینظر، عبدالعزیز، سیدقلی، ابراهیم، روضان، فرخخان و بانوی هوره چر صاحب سبک نسرین.
جشن هوره را هر ساله، در شهرهای مختلف استان کرمانشاه، در مکانهایی فرهنگی مانند فرهنگ سراها و با رقابت میان هوره خوانهای جوان برگزار میکنند.
این جشن برنامههای جانبی دیگری در کنار خود دارد؛ برنامههایی چون نمایشگاه صنایع دستی، نمایشگاه پوشاک سنتی، نمایشگاه غذاها و سوغاتیهای محلی و اجرای نمایش، موسیقی و برنامههای مفرح و سرگرم کننده و… .
جشنواره هوره کجا برگزار میشود؟
مکان جشنواره هوره بسته به نوع اجرا تفاوت میکند، اگر جشنواره استانی باشد هر ساله و به ترتیب در یکی از شهرستانها و خود کرمانشاه برگزار میشود؛ اما اگر جشنواره محلی باشد، هر یک از شهرستانها در مراکز فرهنگی شهر خود این جشن را برگزار میکنند.
بنابراین محل برگزاری جشن هوره متنوع و متکثر بوده، نشانی و نوع استانی یا شهرستانی آن و مکان برگزاری هر کدام توسط سامانه کرمانشاه گشت به اطلاع عموم دوست داران خواهد رسید.
جشن هوره در چه زمانی از سال برگزار میشود؟
به دلیل متنوع بودن جشن هوره که هم استانی و هم محلی برگزار میشود، بنابراین زمان ثابتی نداشته، معمولاً زمان برگزاری آن بر یکی از روزهای شاد تقویم، یا مناسبتهای خاصی مانند عیدها منطبق میشود.
در نتیجه سامانه گردشگری و واحد فن آور کرمانشاه گشت همه ساله و چند روز پیش از اجرای جشنواره، اطلاعات مربوط به مکان برگزاری، زمان برگزاری و نحوهی برگزاری جشن هوره را به اطلاع کاربران، گردشگران و عموم مردم میرساند.
پیشنهاد کرمانشاه گشت برای جشنواره هوره
هنر هوره خوانی، از جمله آوازهای کلاسیک و دارای پیشینهی طولانی است که دارای دستگاههای آوازی متعدد و منحصر به خود است و تکنیکهای لحنی و شیوههای سبکی آن در طول هزاران سال، سینه به سینه جلا خورده و بهینه شده است.
بنابراین به موسیقی دانان، آهنگ سازان، نوازندگان و به ویژه خوانندگان آوازهای کلاسیک و به اصطلاح «ردیف خوانان» پیشنهاد میشود در این جشنواره شرکت جُسته، با ریزه کاریهای سبکی و زیر و بم لحنی این آواز اساطیری آشنا شوند؛ بزرگانی چون شهرام ناظری در تحریرهای آوازی و کیهان کلهر در مویههای سازی و دیگر اساتید، از سبک هوره و فراز و فرودهای آوایی آن سرمشقها گرفتهاند.
جشن هوره یکی از مراسم مهم و معتبر در استان کرمانشاه و جامعه قوم کرد است؛ در این مراسم، مردم کرد با پوشیدن لباسهای سنتی و تزیین خانهها و محیطهای عمومی، از جشن هوره استقبال میکنند.
