غار قوری قلعه

درباره غار قوری قلعه

غار قوری‌قلعه (قوری‌قلا) یکی از شگفت‌انگیزترین پدیده‌های طبیعی ایران و بزرگ‌ترین غار آبی خاورمیانه است. این غار که در دامنه‌های سرسبز کوه شاهو و در مسیر روانسر به پاوه قرار دارد، با قدمتی بیش از ۶۵ میلیون سال، از قدیمی‌ترین غارهای شناخته‌شده در جهان به شمار می‌آید و در میراث طبیعی ایران به ثبت رسیده. نام آن از روستای «قلعه‌قلا» در نزدیکی محل غار گرفته شده است. از مهم‌ترین ویژگی‌های منحصر به فرد غار قوری‌قلعه، وسعت آن است که در میان دیگر غارهای آبی خاورمیانه، در رتبه اول قرار دارد.

غار قوری‌قلعه با طولی نزدیک به ۱۲ کیلومتر، یکی از اسرارآمیزترین جاذبه‌های زاگرس محسوب می‌شود که به عنوان یکی از هفت اثر طبیعی ملی ایران به ثبت رسیده است. تاکنون حدود ۳۱۴۰ متر از فضای آن شناسایی و اکتشاف شده و تنها ۵۰۰ متر از این مسیر برای بازدید عمومی امکان‌پذیر است. با این حال، کارشناسان معتقدند که ظرفیت گسترش مسیر بازدید تا حدود ۲۰۰۰ متر دیگر نیز وجود دارد.

یکی از ویژگی‌های جالب غارهای آبی، از جمله قوری‌قلعه، ثبات دمای فضای داخلی در تمام فصول سال است. دمای داخل غار معمولا بین ۷ تا ۱۱ درجه سانتی‌گراد باقی می‌ماند؛ ویژگی‌ای که باعث می‌شود محیط درون غار همواره خنک و مطبوع باشد و بازدید از آن در هر زمانی از سال تجربه‌ای دل‌انگیز و متفاوت را رقم بزند.

اولین کاوش‌های حرفه‌ای در غار قوری‌قلعه در میانه‌ی دهه‌ی 50 خورشیدی توسط گروهی از غارنوردان انگلیسی و فرانسوی انجام شد. این گروه بخشی از مسیر پرپیچ‌وخم غار را شناسایی و نقشه‌برداری کردند و یافته‌هایشان بعدها پایه مطالعات زمین‌شناسی و گردشگری این منطقه شد. این غار در گذشته زیستگاه گونه‌های کمیابی از خفاش موش‌گوش، کبک کوهی، درنا و دیگر پرندگان بومی بوده و در دل خود اکوسیستم منحصربه‌فردی از آبزیان کوچک و نادر را حفظ کرده است.

در جریان آماده‌سازی و بررسی‌های اولیه‌ی دهانه‌ی غار، آثاری از اواخر دوره‌ی ساسانی به دست آمد؛ از جمله هشت ظرف نقره‌ای با نقش کبک، پرندگان شکاری و درنا، تکه‌هایی از سفال و پانزده سکه‌ی ساسانی که به دوران پادشاهی یزدگرد سوم تعلق داشت. بر روی برخی از این ظروف، نوشته‌هایی به خط پهلوی (فارسی میانه) حک شده که روایت‌هایی از رویدادهای آن دوران را در دل خود دارند. برخی بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که منطقه‌ی اطراف غار قوری‌قلعه از دوران پارینه‌سنگی محل زندگی انسان‌ها بوده و قدمت سکونت در آن به بیش از دوازده‌هزار سال می‌رسد.

بازدید از غار قوری‌قلعه تجربه‌ای میان شگفتی و هیجان را به همراه دارد. در ابتدای مسیر، فاز نخست غار با طولی حدود ۵۰۰ متر شامل تالار مریم و تالار کوهان شتر است. در این بخش، قندیل‌های بلورین و حوضچه‌های زلال، مناظری ویژه پدید آورده‌اند. تالار مریم با قندیل‌هایی به شکل تابلویی از حضرت مریم شناخته می‌شود و در تالار کوهان شتر، اشکال طبیعی سنگ‌ها شبیه حیوانات و سازه‌های عجیب به نظر می‌رسند.

فاز دوم غار بیش از هزار متر ادامه دارد و تالارهای عروس، بتهوون و نماز را در بر می‌گیرد. تالار عروس با قندیل‌های سفید و کریستالی‌اش درخشان‌ترین بخش غار است؛ بلورهایی که تا ۱۳ متر ارتفاع دارند و سقف تالار را همچون چلچراغی طبیعی آراسته‌اند. در تالار بتهوون، صدای قطره‌های آب هنگام برخورد با سنگ‌ها، آوایی موزون و دلنشین ایجاد می‌کند؛ ویژگی‌ای که علت نام‌گذاری این بخش از غار به شمار می‌رود. در انتهای مسیر، تالار نماز با سکوتی سنگین و فضایی مرموز به تونلی تاریک و آبی‌رنگ، ختم می‌شود؛ جایی که آب تا نیم‌متر بالا آمده و حس حضور در بخشی ناشناخته از دل زمین را به بازدیدکننده منتقل می‌کند.

غار قوری‌قلعه امروز نه‌تنها یکی از جاذبه‌های طبیعی و توریستی مهم کرمانشاه است، بلکه از نظر زمین‌شناسی، تاریخی و فرهنگی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. هر بازدیدکننده‌ای با ورود به این غار، سفری به دل زمین و تاریخ را تجربه می‌کند؛ سفری که تلفیقی از هیجان، سکوت و زیبایی ناب طبیعت است.