موزه سنگ

درباره موزه سنگ

موزه سنگ یکی از جاذبه‌های تاریخی شهر کرمانشاه است که در محوطه تاق‌بستان و در دل طبیعت بکر آن قرار دارد. در این موزه که آثار برجسته تاریخی و هنری کرمانشاه نگهداری می‌شود، بیش از ۴۵ اثر سنگی از دوره‌های اسلامی و ساسانیان وجود دارد.

در این موزه ۱۲ سرستون با ارزش از دوره ساسانی قرار دارد که در ابتدا برای یک کاخ باشکوه ساخته شده بودند، اما هرگز مورد استفاده قرار نگرفتند. این سرستون‌ها به دستور عمادالدوله از بیستون به طاق‌بستان کرمانشاه انتقال یافته‌اند و با گذر زمان، بسیاری از نقش‌های آن‌ها دچار آسیب‌های طبیعی و انسانی شدند. به طوری که در دوره قاجار، برخی نقوش به عمد پاک شدند تا در مساجد و بناهای اسلامی به کار روند. این سر ستون‌ها به چهار گروه اصلی زیر تقسیم می‌شوند:

سرستون‌های بزرگ با نقش‌های کامل

این دسته شامل سه سرستون بزرگ با نقوش کامل است که در اصل در منطقه بیستون قرار داشتند. هر یک از این سرستون‌ها با نقش‌های حجاری شده‌ی دقیق از پادشاه ساسانی و الهه آناهیتا (الهه‌ی باران و باروری) مزین شده‌اند. در مرکز هر سرستون، تصویر پادشاه ساسانی در حال گرفتن دیهیمی از آناهیتا به چشم می‌خورد. آناهیتا شنل زیبایی بر دوش دارد و دیهیم را با احترام به سوی پادشاه دراز کرده است. کناره‌های سرستون‌ها نیز با نقش‌های زیبا و جزئیات خیره‌کننده‌ای مانند درخت زندگی و میوه کاج تزئین شده‌اند.

 سرستون‌های نقش دار کوچک

این سرستون‌ها که از مکان‌های مختلفی همچون قلعه کهنه کرمانشاه و مسجد جامع جمع‌آوری شده‌اند، به دلیل گذر زمان و آسیب‌ها، اندازه و شکل اولیه خود را از دست داده‌اند. در میان این سرستون‌ها، نقش‌های حکاکی‌شده‌ای از شاه و الهه بهرام (نماد نبرد و پیروزی)  و طرح‌های گیاهی ظریف و زیبایی چون گل و غنچه به چشم می‌خورد.

 سرستون‌های پاک‌شده برای استفاده مجدد

در این دسته از سرستون‌ها بخشی از نقوش اصلی که در برگیرنده نقش پادشاه و یک ایزد بوده به عمد محو شده‌است. این امر به منظور استفاده از آن‌ها در بناهای اسلامی انجام شده است. از جمله این سرستون‌ها می‌توان به یک نمونه یافت شده در مسجد جامع کرمانشاه اشاره نمود که نقوش انسانی اصلی آن پاک شده تا هماهنگی بیشتری با معماری اسلامی آن دوره پیدا کند.

 سرستون‌های بدون نقش

این سرستون‌ها که در صحن امیری مسجد جامع یافت شده‌اند، تزئینات اولیه خود را از دست داده‌اند. گمان می‌رود که فرمانروایان اسلامی نقش‌ها و تصاویر سرستون‌ها را کاملا محو کرده‌اند تا بتوانند از آن‌ها در بناهای مذهبی آن دوران استفاده کنند. به طور کلی این سرستون‌ها نه‌تنها هنر خیره‌کننده حجاری و نمادپردازی ساسانی را به نمایش می‌گذارند، بلکه بخشی از هویت فرهنگی ایران باستان را بازگو می‌کنند که با گذر زمان همچنان پابرجا مانده است.

از دیگر آثار موجود در این موزه می‌توان به مجسمه‌ای منسوب به خسرو پرویز اشاره نمود که در میان مردم کرمانشاه به «کل جوبِر» معروف است. این پیکره مدت‌ها در یکی از جویبارهای طاق‌بستان قرار داشته و باور بر این بوده که این مجسمه، فرهاد سنگ‌تراش را نشان می‌دهد که به دلیل خودکشی به سنگ تبدیل شده است. مردم محلی به این مجسمه به عنوان شیئی شگون‌آور و جادویی برای فراوانی آب و برکت چشمه‌های طاق‌بستان می‌نگریستند. واژه‌ی «کل جوبِر» در زبان کردی به معنی فردی کوتاه قد است که نقش میراب در زمین های کشاورزی را دارد.

موزه پیش از تاریخ طاقبستان نه ‌تنها مجموعه‌ای از آثار باستانی و هنری ایران ‌زمین است، بلکه یک نمایشگاه زنده از باورها، آیین‌ها و شیوه‌های زندگی مردمان گذشته محسوب می شود. این موزه فرصتی بی‌نظیر برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کند تا ضمن بازدید از جاذبه های دیدنی نزدیک به آن، به دل تاریخ سفر کنند و به شکوه هنر و فرهنگ ایرانی را ببینند.